7ο ΔΣ Άνω Λιοσίων- “Η φύση και τα περιβαλλοντικά ζητήματα στην λογοτεχνία”

Τζοβάρα Γλυκερία

Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης

«Η φύση και τα περιβαλλοντικά ζητήματα στην λογοτεχνία»

7ο ΔΣ Άνω Λιοσίων 2103-2014

Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2013-2014 εκπονήθηκε από την εκπαιδευτικό Τζοβάρα Γλυκερία το πρόγραμμα Περιβαλλοντικής με θέμα «Η φύση και τα περιβαλλοντικά ζητήματα στην λογοτεχνία». Το συγκεκριμένο πρόγραμμα έλαβε χώρα στη διάρκεια της ευέλικτης ζώνης συνοδευόμενη από την ώρα της Φιλαναγνωσίας αλλά και διάχυτη μέσα στο σχολικό πρόγραμμα καθώς έγινε προσπάθεια σύνδεσης του προγράμματος με το αναλυτικό πρόγραμμα της Ε Δημοτικού.

Βασική δεξιότητα που επιδιώκεται να κατακτηθεί από τους μαθητές είναι η επικοινωνία. Επικοινωνώ σημαίνει πως μοιράζομαι με άλλους ή στέλνω σε κάποιον ή λαμβάνω από τρίτον κάποιο μήνυμα, ένα συναίσθημα, μια πληροφορία ενώ μπορεί να επιτευχθεί με ποικίλους τρόπους. Σίγουρα ο κυριότερος και πιο άμεσος τρόπος είναι ο λόγος, ο γραπτός και προφορικός. Μέσα από αυτό το πρόγραμμα λοιπόν, έγινε προσπάθεια οι μαθητές να επικοινωνήσουν προκειμένου να έρθουν σε επαφή με θέματα που αφορούν το περιβάλλον μέσα από γραπτά κείμενα.

Στην αρχή του προγράμματος έγινε μια πρώτη προσέγγιση με τη μέθοδο του καταιγισμού ιδεών για το περιβάλλον αποσκοπώντας στην ανάδειξη των αντιλήψεων και των ενδιαφερόντων των μαθητών. Μέσα από τη συζήτηση επιλέχθηκαν πλειοψηφικά τα θέματα του περιβάλλοντος που θα απασχολήσουν το τμήμα: η θάλασσα και το αστικό πράσινο .

Στην συνέχεια επιλέχθηκαν από την εκπαιδευτικό τα λογοτεχνικά κείμενα. Η παιδική λογοτεχνία είναι ποικιλότροποι. Συμπεριλαμβάνει όλα τα μυθοπλαστικά είδη της αφήγησης, όλα τα είδη ποιημάτων. Συμπεριλαμβάνει όμως και βιβλία γνώσης ακόμα και βιβλία χωρίς ή με ελάχιστο γλωσσικό κείμενο αλλά με πλούσια εικονογράφηση. Για το συγκεκριμένο πρόγραμμα, με τους συγκεκριμένους μαθητές, αφού αξιολογήθηκαν οι αναγνωστικές ικανότητες, το γνωστικό υπόβαθρο και τα ενδιαφέροντα των μαθητών αξιοποιήθηκαν τα δυο μελοποιημένα ποιήματα του Οδυσσέα Ελύτη «Το θαλασσινό τριφύλλι» και τα «Τζιτζίκια» και η βαλίτσα «ΘΑΛΑΣΣΑ» από τα ΒΙΒΛΙΑ ΣΕ ΡΟΔΕΣ που εστάλησαν κατόπιν συνεννόησης με την υπεύθυνη περιβαλλοντικής αγωγής για τη θεματική ενότητα θάλασσα, ενώ το βιβλίο της Αγγελικής Βαρελά «Φιλενάδα, η φουντουκιά μου» για τη θεματική ενότητα αστικό πράσινο.

DSC_0037

Η ΘΑΛΑΣΣΑ

Καταρχάς τα δύο ποιήματα για αφόρμηση ακούστηκαν στην τάξη μελοποιημένα. Κατόπιν, έγινε παρουσίαση του κάθε ποιήματος (στίχοι), ακολούθησε συζήτηση, επεξεργασία του κειμένου(μεταφορές, παρομοιώσεις, εικόνες, ήχοι, μυρωδιές). Κάθε μαθητής ζωγράφισε ό,τι του έκανε εντύπωση από το ποίημα και κάθε ζωγραφιά τοιχοκολλήθηκε στην τάξη. Μέσα από τη ζωγραφική έγινε προσπάθεια να αναδυθούν οι ομορφιές της θάλασσας, οι όμορφες και ανέμελες στιγμές που χαρίζει αλλά και να φωτιστεί και η σκοτεινή της πλευρά, ο κίνδυνος που αρκετές φορές περιέχει. Τέλος, οι μαθητές τραγούδησαν τα μελοποιημένα ποιήματα.

Μετέπειτα, ήρθε στην τάξη η βαλίτσα με θέμα «ΘΑΛΑΣΣΑ». Οι μαθητές την υποδέχτηκαν με μεγάλη χαρά και ευθύς ξεκίνησαν να δανείζονται και να διαβάζουν βιβλία. Χρησιμοποιήθηκαν οι καρτέλες δανεισμού με συγκεκριμένο χρονικό όριο που είχε κάθε μαθητής χωρίς όμως αυτό να είναι απαραβίαστο. Καθημερινά, κάθε μαθητής διάβαζε στην ολομέλεια της τάξης ένα απόσπασμα του βιβλίου που είχε δανειστεί με σκοπό την ενεργοποίηση των υπόλοιπων μαθητών για τα υπόλοιπα βιβλία. Στο τέλος του χρονικού ορίου δανεισμού οι μαθητές παρουσίαζαν το βιβλίο τους και επεσήμαιναν θετικά στοιχεία του βιβλίου. Η δραστηριότητα αυτή έγινε και γραπτώς χρησιμοποιώντας ένα πίνακα που βρίσκεται στο σχολικό εγχειρίδιο της Γλώσσας της Ε΄ Δημοτικού.

Με αφορμή τα βιβλία, γινόταν συνεχώς συζητήσεις σε ομάδες για τα θέματα που αφορούσαν τη θάλασσα και παρουσίαζαν τα βιβλία. Έτσι, μέσα στην τάξη συζητήθηκε το επάγγελμα του ναυτικού που απασχολεί τα βιβλία «Μόμπι Ντικ», «Καράβια» , « Η θάλασσα», «Πειρατές». Οι ομάδες χωρίζονταν ανάλογα με τα βιβλία που είχαν διαβάσει και κάθε ομάδα αντλούσε πληροφορίες για το επάγγελμα του ναυτικού (θετικά, αρνητικά, κίνδυνοι) και τα παρουσίαζε στην ολομέλεια. Επίσης, συζητήθηκε το θέμα των δραστηριοτήτων που γίνονται μέσα στη θάλασσα (όπως παρουσιάζονται από τα βιβλία «Γατοβουτηχτής», «Διακοπές με τον Ισίδωρο») και η ζωή μέσα στη θάλασσα (όπως παρουσιάζεται στα βιβλία «Γατοβουτηχτής», «Τριγωνοψαρούλης»).

Αφού πέρασε ο μήνας μέσα από ψηφοφορία αναδείχθηκαν τα πέντε δημοφιλέστερα βιβλία. Τα παιδιά χωρίστηκαν σε πέντε ομάδες, μία για κάθε βιβλίο, και έφτιαξαν Quiz, ακροστιχίδες, Σ ή Λ για έλεγχο κατανόησης του βιβλίου και μνήμης. Ακόμα έφτιαξαν αφίσες για την προστασία των θαλασσών.

DSC_0038

Αστικό πράσινο

Για αυτήν τη θεματική ενότητα αξιοποιήθηκε όπως αναφέρθηκε παραπάνω το βιβλίο της Αγγελικής Βαρελά « Φιλενάδα, η φουντουκιά μου». Κάθε μέρα, ένας μαθητής έπαιρνε το βιβλίο σπίτι του και την επόμενη μέρα διάβαζε δυνατά στην τάξη το κεφάλαιο που είχε αναλάβει. Με αυτόν τον τρόπο το βιβλίο διαβάστηκε φωναχτά μέσα στην τάξη. Κατασκευάστηκε σε μεγάλο χαρτόνι η φουντουκιά, κολλήθηκαν οι ήρωες και δημιουργήθηκε πάνω σε αυτό το δέντρο το λεξικό του βιβλίου, δηλαδή κάθε άγνωστη λέξη γραφόταν πάνω σε ένα χαρτί και τοποθετούνταν πάνω στο δέντρο.

Ακόμα, μέσα από τις πληροφορίες που αντλούνταν από το κείμενο κάθε φορά, δημιουργήθηκε η ταυτότητα της φουντουκιάς και οι μαθητές έμαθαν την ταξινομία της, ταυτίστηκαν με τον ήρωα, θαύμασαν τη σχέση του ήρωα με το δέντρο και απέκτησαν και οι ίδιοι μια ιδιαίτερη σχέση με τα δέντρα γύρω τους.

Με συνεννόηση της υπεύθυνης Περιβαλλοντικής Αγωγής έφτασαν στο σχολείο δενδρύλλια όπου οι ίδιοι οι μαθητές τα φύτεψαν, τα πρόσεχαν, τα φρόντιζαν και τους έδωσαν ακόμα και όνομα. Για την επιλογή του τόπου φυτέματος έγινε εκτίμηση του ήλιου, του χώματος ακόμα και του χώρου που έπρεπε να έχει κάθε φυτό. Για το λόγο αυτό βρήκαν οι μαθητές το εμβαδόν του χώρου και υπολόγισαν την απόσταση που πρέπει να έχει το καθένα.

Ακόμα έφεραν και φουντούκια στην τάξη όπου συζητήθηκε η πορεία της δημιουργίας του καρπού και ο κύκλος των εποχών.

Στο τέλος της ανάγνωσης, οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες, διάλεξαν ένα απόσπασμα από το βιβλίο και το δραματοποίησαν μπροστά στο δέντρο της τάξης. Ακόμα κατασκευάστηκε εννοιολογικός χάρτης για το αστικό πράσινο. Οι μαθητές έφτιαξαν ακόμα τις βιογραφίες κάθε συγγραφέα χρησιμοποιώντας τη φόρμα που υπάρχει στο σχολικό εγχειρίδιο της Ε Δημοτικού.

DSC_0376

Γενική αποτίμηση

Το πρόγραμμα έκανε τους μαθητές να ευαισθητοποιηθούν για το περιβάλλον γύρω τους γνωρίζοντας ήρωες και αντλώντας πληροφορίες μέσα από τα βιβλία. Το όφελος λοιπόν ήταν διπλό, από τη μια μεριά επαφή με το περιβάλλον και από την άλλη η ανάπτυξη μιας διαφορετικής σχέσης με το βιβλίο. Έγινε προσπάθεια να αξιοποιηθούν διαφορετικές διδακτικές προσεγγίσεις και μεθοδολογίες καθώς και να συνδεθεί το πρόγραμμα με όλα τα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος έτσι ώστε να μην είναι αποκομμένο. Η συμμετοχή των παιδιών ήταν ολοκληρωτική και ο ενθουσιασμός τους έκδηλος σε κάθε δραστηριότητα.

Advertisements

1ο ΔΣ Νέας Περάμου- Η φύση ανήκει σε όλους

Δείτε την παρουσίαση του περιβαλλοντικού προγράμματος  που εκπονήθηκε από τους μαθητές των Δ1 & Δ2 του 1ου ΔΣ Νέας Περάμου και τις δασκάλες Έλενα Μπέλτση & Μηλάτου Παναγιώτα τη σχολική χρονιά 2012-2013 με στόχο την ευαισθητοποίηση των μαθητών γύρω από ζητήματα της καθημερινής τους πραγματικότητας, όπως εξοικονόμηση ενέργειας, ανακύκλωση, αστικό πράσινο, διατήρηση βιοποικιλότητας.

Προτάσεις για το αστικό πράσινο- 3ο ΔΣ Ζεφυρίου

Σαν αποτέλεσμα της υλοποίησης του περιβαλλοντικού προγράμματος “Περιβάλλον και Υγεία- Ανακύκλωση και Υγεία” με υπεύθυνη εκπαιδευτικό τη Σοφία Πιπερίδου από τη Β1 τάξη του 3ου ΔΣ Ζεφυρίου τα παιδιά κατέληξαν σε προτάσεις για τους χώρους αστικού πράσινου.

3ο Ζεφυρίου αστικό πράσινο

Τα παιδιά πρότειναν:

  1. Να μη χρησιμοποιεί η Τοπική Αυτοδιοίκηση χημικά ή φυτοφάρμακα για τον καθαρισμό του οδικού δικτύου.
  2. Να ενθαρρύνει την ανάπτυξη της τοπικής γεωργίας για να πωλούνται απευθείας τα προϊόντα στους πολίτες.
  3. Να φυτευτεί τουλάχιστον ένα δάσος πολλών στρεμμάτων με τη συμμετοχή όλων μας με στόχο την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. Επίσης, ένα οικολογικό σχέδιο αποκατάστασης του ποταμού του Ζεφυρίου (Εσχατέας) και των ρεμάτων του.
  4. Η τοπική αυτοδιοίκηση να πάρει μέτρα για τη μείωση της έκθεσης της πόλης στο θόρυβο, την ηχορρύπανση.
  5. Να εκπονηθεί σχέδιο από τους ειδικούς για τη διάσωση του κλίματος με στόχο τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
  6. Τα παιδιά πρότειναν γραμμές τραμ για το Ζεφύρι που να εξυπηρετεί και τις γειτονικές συνοικίες.
  7. Ανησυχώντας για τη μόλυνση του ατμοσφαιρικού αέρα ζήτησαν την εκπόνηση ενός σχεδίου περιβαλλοντικής προστασίας που να εγγυάται μια καλή ποιότητα ζωής και υγείας για όλους και να τεθεί σε εφαρμογή.

Τα παιδιά έμαθαν πως οι προβλέψεις τόσο για τα αποθέματα νερού όσο και για τη δυνατότητα κάλυψης των αναγκών σε πόσιμο νερό στον πλανήτη είναι δυσοίωνες. Γι’ αυτό απαιτείται λήψη άμεσων και δραστικών μέτρων σε τοπικό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο.

Διαβάστε και τη σχετική ανάρτηση με όλες τις δράσεις του προγράμματος εδώ:

Προτάσεις για το αστικό πράσινο- 3ο ΔΣ Ζεφυρίου